201604.18
0
0

Odszkodowanie za wywłaszczenie z nieruchomości przeznaczonych pod budowę dróg.

Odszkodowanie za wywłaszczenie z nieruchomości przeznaczonych pod budowę dróg w świetle ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Podstawowym i najwyższym aktem prawnym regulującym ochronę prawa własności jest Konstytucja1. Przepisy ustawy zasadniczej stanowią, iż prawo własności nie ma charakteru bezwzględnie chronionego – zgodnie z art. 64 ust. 3 „własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności”.

W przepisach Konstytucji ustawodawca wprowadził również ochronę prawa własności, wskazując że „Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem”. Konstytucja stawia zatem dwa wymogi dotyczące wywłaszczenia. Po pierwsze jego celem musi być cel publiczny, po drugie słuszne odszkodowanie, jakie musi zostać przyznane za wywłaszczenie. Rozumienie pojęcia „słuszne odszkodowanie” zostało doprecyzowane w orzecznictwie m.in. Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą poprzez sformułowanie „słuszne odszkodowanie” należy rozumieć odszkodowanie związane z wartością wywłaszczonej nieruchomości. Trybunał wskazał, że ustawodawca użył sformułowania „słuszne”, a nie „pełne” – użyte przez prawodawcę określenie ma niewątpliwie bardziej elastyczny charakter. Wobec powyższego należy zatem uznać, iż w niektórych sytuacjach za odszkodowanie słuszne, z uwagi na inne ważne wartości konstytucyjne, może zostać uznane odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne. Ponadto z uwagi na fakt, że wywłaszczenie następuje na tzw. cele publiczne tj. ze względu na dobro wspólne trzeba uwzględnić kontekst następstw ustalenia odszkodowania dla budżetu państwa. Z powyższych przyczyn odszkodowanie w pełni ekwiwalentne nie zawsze będzie odpowiadać zasadzie słuszności, natomiast odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne może zostać uznane za słuszne.2 Należy pamiętać, że przepisy konstytucyjne tworzą pewne zarysy – ogólne ramy – i niejednokrotnie ich konkretyzacją są przepisy innych źródeł prawa, na przykład ustaw, rozporządzeń bądź orzecznictwo.

Kwestie związane z wywłaszczeniem regulują także przepisy działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997 r.3 Zgodnie z definicją legalną zawartą w przepisach ustawy wywłaszczenie polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Może być ono dokonane jedynie w przypadku, gdy cel publiczny nie może zostać zrealizowany w inny sposób niż poprzez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą zostać nabyte w drodze umowy.

Procedura wywłaszczania oraz zagadnienia odszkodowania należnego z tego tytułu przewidziana przepisami ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych4 jest lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, która znajduje zastosowanie w momencie gdy dane zagadnienie nie zostało uregulowane przepisami przyjętymi w ustawie dotyczącej inwestycji w zakresie dróg publicznych. Zgodnie z postanowieniami przedmiotowej regulacji odszkodowanie jest przyznawane na mocy decyzji administracyjnej, wydawanej przez organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej – na mocy przepisów ustawy jest to starosta bądź wojewoda. Decyzja ustalająca wysokość odszkodowania musi zostać wydana w terminie 30 dni od daty, w której decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. W procesie ustalania wysokości odszkodowania niezbędna jest wycena nieruchomości. Wycena nieruchomości dokonywana jest na podstawie danych zawartych m.in. w księdze wieczystej, katastrze nieruchomości, planach miejscowych, rejestrach zabytków, umowach, orzeczeniach czy decyzjach. Zgodnie z przepisem art. 18 ust. 1 Wysokość odszkodowania, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. W zakresie szczegółowego ustalania wysokości odszkodowania i jego wypłaty ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych odsyła w tym zakresie do uregulowań ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 12 ust. 5 ustawy szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych).

Maksymalna kwota uzyskanego odszkodowania może być równa wartości nieruchomości bądź wartości prawa użytkowania wieczystego z wyłączeniem kwot uzyskanych w sytuacji określonej w art. 18 ust. 1e (wydanie nieruchomości w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo dnia w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna – powiększenie o 5% wartości nieruchomości bądź wartości prawa użytkowania wieczystego)
i 1f (nieruchomość jest zabudowania budynkiem mieszkalnym albo budynkiem, w którym został wyodrębniony lokal mieszkalny – 10 000 zł) oraz z wyłączeniem kwot wynikających z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na nieruchomości lub na prawie użytkowania wieczystego. Od wydanej decyzji służy odwołanie na zasadach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego
5.

Komu przysługuje odszkodowanie? Przede wszystkim dotychczasowym właścicielom nieruchomości, jednakże nie tylko im. W przypadku gdy na nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości zostały ustanowione ograniczone prawa rzeczowe albo jeżeli przeznaczona na pasy drogowe nieruchomość gruntowa stanowiąca własność Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego została oddana w użytkowanie wieczyste – wówczas podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania będzie także użytkownik wieczysty bądź osoba posiadająca owo ograniczone prawo rzeczowe ustanowiona na danej nieruchomości. Warto jednak nadmienić, że w przypadku gdy na nieruchomości lub na prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości są ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, wówczas wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw ( dotyczy nieruchomości które ex lege stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego – art. 18 ust. 1a w zw. z art. 12 ust. 4 ustawy szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych).

W przypadku, gdy decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, wówczas właściwe organy mają 60 dni od dnia nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania.

Osoba uprawniona do otrzymania odszkodowania może złożyć wniosek o wypłatę jednorazowej zaliczki w wysokości 70 % odszkodowania ustalonego przez organ I instancji. Wypłata zaliczki następuje w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku. Warto nadmienić, że zaliczka ta jest zwrotna w przypadku, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej została zmieniona, uchylona w całości lub w części dotyczącej tej osoby, lub stwierdzono jej nieważność.

1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483).

2 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.07.2004 r. sygn. akt SK 11/02 (OTK-A 2004/7/66).

3 Ustawa z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 1997 Nr 115 poz. 741).

4 ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych z dnia 10.04.2003 r. (Dz. U. 2003 Nr 80 poz. 721).

5 Ustawa z dnia 14.06.1960 kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168).

Zostaw komentarz

Twój adres email nie będzie publikowany. Zaznaczone pola są wymagane *

three × 3 =

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.